Từ ly hợp (离合词) là gì và dùng thế nào cho đúng

Ly hợp từ là gì

Từ ly hợp (离合词, líhécí) là những động từ hai âm tiết mà bản chất gồm một động từ và một tân ngữ ẩn bên trong, ví dụ 见面 (gặp mặt) thực chất là 见 (gặp) + 面 (mặt). Vì đã có tân ngữ sẵn, chúng không thể mang thêm một tân ngữ trực tiếp phía sau như động từ thường.

Đây là lý do câu 我见面他 sai. Người mới hay mắc lỗi này vì dịch thẳng 'tôi gặp anh ấy'. Cách đúng phải tách từ hoặc dùng giới từ, như phần dưới sẽ trình bày.

Không thêm tân ngữ trực tiếp phía sau

Với 见面, đối tượng gặp phải đưa lên trước bằng 跟/和: 我跟他见面 (wǒ gēn tā jiànmiàn, tôi gặp anh ấy). Tương tự, 结婚 (kết hôn) không nói 结婚她 mà nói 跟她结婚.

Nhận diện một từ có phải ly hợp hay không giúp bạn tránh cả một nhóm lỗi. Nhiều từ HSK1-3 thuộc loại này: 见面, 帮忙, 结婚, 睡觉, 唱歌, 跳舞, 游泳, 生气, 聊天, 请假.

Chèn thành phần vào giữa

Đặc trưng của ly hợp từ là có thể 'tách ra' để chèn thông tin vào giữa.

1. 01Chèn thời lượng: 睡觉 → 睡了三个小时觉 (ngủ ba tiếng).
2. 02Chèn số lượng lần: 见面 → 见过一次面 (đã gặp một lần).
3. 03Chèn 了 hoàn thành: 结婚 → 结了婚 (đã kết hôn).
4. 04Chèn định ngữ cho tân ngữ: 帮忙 → 帮我的忙 (giúp tôi).
5. 05Chèn 的 sở hữu: 生气 → 生我的气 (giận tôi).

Cách học ly hợp từ hiệu quả

Khi học một động từ hai âm tiết mới, hãy kiểm tra xem nó có phải ly hợp không bằng cách thử thêm một tân ngữ; nếu thấy 'sai tai', rất có thể đó là ly hợp từ. Ghi chú ngay cách dùng đúng kèm một câu ví dụ tách từ.

Đừng học ly hợp từ như một quy tắc trừu tượng. Học qua vài mẫu câu điển hình cho mỗi từ: một câu dạng nguyên khối, một câu chèn thời lượng, một câu chèn 了. Ba mẫu này phủ gần hết tình huống thực tế.